Τροποποίηση σύμβασης

Ο κανόνας

Οι δημόσιες συμβάσεις μπορούν να τροποποιούνται κατά τη διάρκειά τους χωρίς νέα διαδικασία ανάθεσης μόνο στις περιπτώσεις που προβλέπει το άρθρο 132 του ν. 4412/2016. Κάθε άλλη τροποποίηση, ιδίως αν είναι ουσιώδης, απαιτεί νέο διαγωνισμό. Η λογική είναι προφανής: αν η αρχή μπορούσε να αλλάξει ελεύθερα τους όρους μετά την ανάθεση, ο διαγωνισμός θα ήταν προσχηματικός.

Πότε επιτρέπεται

• Ρήτρες αναθεώρησης. Όταν η τροποποίηση είχε προβλεφθεί στα αρχικά έγγραφα της σύμβασης με σαφείς, ακριβείς και ρητές ρήτρες, ανεξάρτητα από την αξία της. Ρήτρες αναπροσαρμογής τιμών, δικαιώματα προαίρεσης, παρατάσεις.
• Συμπληρωματικές παραδόσεις. Πρόσθετα έργα, υπηρεσίες ή αγαθά από τον αρχικό ανάδοχο που κατέστησαν αναγκαία, όταν η αλλαγή αναδόχου δεν είναι δυνατή για οικονομικούς ή τεχνικούς λόγους ή θα προκαλούσε σημαντικά προβλήματα. Όριο: έως 50% της αξίας της αρχικής σύμβασης ανά τροποποίηση.
• Απρόβλεπτες περιστάσεις. Όταν η ανάγκη τροποποίησης προέκυψε από περιστάσεις που μια επιμελής αρχή δεν μπορούσε να προβλέψει, δεν μεταβάλλεται η συνολική φύση της σύμβασης και η αύξηση δεν ξεπερνά το 50% της αρχικής αξίας.
• Αντικατάσταση αναδόχου. Σε περίπτωση διαδοχής, συγχώνευσης, εξαγοράς ή αφερεγγυότητας, με νέο ανάδοχο που πληροί τα κριτήρια επιλογής.
• Μη ουσιώδεις τροποποιήσεις. Οποιαδήποτε τροποποίηση που δεν είναι ουσιώδης, ανεξάρτητα από την αξία.
• Ήσσονος αξίας. Τροποποιήσεις με αξία κάτω από τα ευρωπαϊκά όρια και κάτω από το 10% της αρχικής αξίας για προμήθειες και υπηρεσίες, ή 15% για έργα, χωρίς να αλλάζει η συνολική φύση της σύμβασης, χωρίς ανάγκη αιτιολόγησης.

Για τις τροποποιήσεις των δύο πρώτων περιπτώσεων πάνω από τα ευρωπαϊκά όρια απαιτείται δημοσίευση γνωστοποίησης στο TED και, για ορισμένες, γνώμη της ΕΑΔΗΣΥ.

Τι είναι ουσιώδης τροποποίηση

Ουσιώδης είναι η τροποποίηση που καθιστά τη σύμβαση ουσιωδώς διαφορετική από την αρχική. Ο νόμος δίνει τέσσερα τεκμήρια: εισάγει όρους που, αν υπήρχαν στην αρχική διαδικασία, θα είχαν επιτρέψει τη συμμετοχή άλλων ή την επιλογή άλλης προσφοράς, αλλάζει την οικονομική ισορροπία υπέρ του αναδόχου, επεκτείνει σημαντικά το αντικείμενο, ή αντικαθιστά τον ανάδοχο εκτός των προβλεπόμενων περιπτώσεων. Η ουσιώδης τροποποίηση δεν επιτρέπεται, ούτε με συμφωνία των δύο μερών.

Τι σημαίνει για τον ανάδοχο

Οι προφορικές συμφωνίες με την υπηρεσία για «λίγα παραπάνω» ή για αλλαγή προδιαγραφής δεν δεσμεύουν την αρχή και δεν πληρώνονται αν δεν έχουν λάβει τη μορφή έγγραφης τροποποίησης, εγκεκριμένης από το αρμόδιο όργανο, με ανάληψη υποχρέωσης και ανάρτηση στο ΚΗΜΔΗΣ. Επιπλέον, οι εξηγήσεις που δώσατε για ασυνήθιστα χαμηλή προσφορά έχουν γίνει μέρος της σύμβασης και δεν τροποποιούνται. Αντίστροφα, οι ανταγωνιστές που έχασαν τον διαγωνισμό μπορούν να προσβάλουν μια τροποποίηση που θεωρούν ουσιώδη, γιατί ισοδυναμεί με παράνομη ανάθεση.