ΕΑΔΗΣΥ: τι κάνει, τι σας κοστίζει και πώς προσφεύγετε σε αυτή

Τι είναι

Η Ενιαία Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων συστάθηκε με τον ν. 4912/2022 (ΦΕΚ Α' 59 της 17ης Μαρτίου 2022) από τη συγχώνευση δύο προηγούμενων αρχών: της ΕΑΑΔΗΣΥ, που είχε την εποπτεία και τη ρύθμιση των δημοσίων συμβάσεων, και της ΑΕΠΠ, της Αρχής Εξέτασης Προδικαστικών Προσφυγών. Είναι ανεξάρτητη αρχή και συνδυάζει τρεις ρόλους που ενδιαφέρουν άμεσα τον προμηθευτή.

• Ρυθμιστικός. Εκδίδει τα πρότυπα τεύχη διακηρύξεων που οι αναθέτουσες αρχές υποχρεούνται να χρησιμοποιούν, κατευθυντήριες οδηγίες για την εφαρμογή του ν. 4412/2016 και γνώμες επί νομοθετικών ρυθμίσεων.
• Εποπτικός. Παρακολουθεί την αγορά δημοσίων συμβάσεων, εκδίδει σύμφωνη γνώμη για προσφυγή σε διαπραγμάτευση χωρίς δημοσίευση πάνω από τα ευρωπαϊκά όρια και τηρεί το ΚΗΜΔΗΣ από κοινού με τη Γενική Γραμματεία Πληροφοριακών Συστημάτων.
• Δικαιοδοτικός. Εξετάζει τις προδικαστικές προσφυγές των οικονομικών φορέων κατά πράξεων των αναθετουσών αρχών πριν από την προσφυγή στα δικαστήρια.

Τα πρότυπα τεύχη

Η ΕΑΔΗΣΥ δημοσιεύει χωριστά σετ υποδειγμάτων για προμήθειες, υπηρεσίες, έργα, μελέτες και μελετοκατασκευή. Κάθε σετ περιλαμβάνει το υπόδειγμα διακήρυξης, τον πίνακα αποδεικτικών μέσων, το σχέδιο συμφωνητικού, τη δήλωση ακεραιότητας και την ενημέρωση για τα προσωπικά δεδομένα. Τα υποδείγματα προμηθειών και υπηρεσιών επικαιροποιήθηκαν τον Σεπτέμβριο του 2025 και τα υποδείγματα έργων την άνοιξη του 2026.

Για τον προμηθευτή αυτό σημαίνει ότι η δομή κάθε διακήρυξης είναι προβλέψιμη. Τα κριτήρια επιλογής βρίσκονται πάντα στην ίδια παράγραφο, οι λόγοι αποκλεισμού στην ίδια ενότητα, τα αποδεικτικά μέσα στον ίδιο πίνακα. Όποιος έχει διαβάσει προσεκτικά ένα πρότυπο τεύχος ξέρει πού να κοιτάξει σε κάθε επόμενο, και εντοπίζει αμέσως τις παρεκκλίσεις, που είναι συχνά και τα σημεία τριβής.

Η κράτηση 0,1%

Κάθε σύμβαση με αξία πάνω από 1.000 ευρώ χωρίς ΦΠΑ, από κάθε πηγή χρηματοδότησης, επιβαρύνεται με κράτηση 0,1% επί της καθαρής αξίας υπέρ της ΕΑΔΗΣΥ (άρθρο 350 του ν. 4412/2016, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 7 του ν. 4912/2022). Η κράτηση παρακρατείται από την αναθέτουσα αρχή σε κάθε πληρωμή και επιβαρύνεται με χαρτόσημο 3% και ΟΓΑ χαρτοσήμου 20% επί του χαρτοσήμου. Το συνολικό κόστος για τον ανάδοχο είναι περίπου 0,104% της καθαρής αξίας. Ισχύει για συμβάσεις που υπογράφηκαν από τις 30 Σεπτεμβρίου 2022. Οι παλαιότερες συμβάσεις επιβαρύνονται με τις προηγούμενες κρατήσεις υπέρ ΕΑΑΔΗΣΥ (0,06%) και ΑΕΠΠ (0,07%).

Το ποσό είναι μικρό, αλλά πρέπει να περιλαμβάνεται στην τιμολόγηση μαζί με τις υπόλοιπες κρατήσεις της πληρωμής.

Η προδικαστική προσφυγή

Κάθε οικονομικός φορέας που έχει έννομο συμφέρον μπορεί να προσβάλει μια πράξη ή παράλειψη της αναθέτουσας αρχής σε διαγωνισμό πάνω από 30.000 ευρώ με προδικαστική προσφυγή ενώπιον της ΕΑΔΗΣΥ (άρθρα 360 και επόμενα του ν. 4412/2016). Η προσφυγή είναι υποχρεωτικό στάδιο: χωρίς αυτή δεν μπορείτε να πάτε στο δικαστήριο.

Τι προσβάλλεται

Όρους της διακήρυξης που θεωρείτε παράνομους ή φωτογραφικούς, την απόρριψη της προσφοράς σας, την αποδοχή της προσφοράς ανταγωνιστή που έπρεπε να απορριφθεί, την κατακύρωση, τη ματαίωση του διαγωνισμού.

Προθεσμίες

Οι προθεσμίες είναι αποκλειστικές. Εκπρόθεσμη προσφυγή απορρίπτεται χωρίς εξέταση της ουσίας, και ο όρος της διακήρυξης που δεν προσβλήθηκε εγκαίρως δεσμεύει όλους.

Παράβολο

Για το παραδεκτό της προσφυγής καταβάλλεται παράβολο 0,5% της προϋπολογισθείσας αξίας της σύμβασης χωρίς ΦΠΑ, με ελάχιστο 600 και μέγιστο 15.000 ευρώ (άρθρο 363). Αν προσβάλλετε τμήμα, υπολογίζεται στην αξία του τμήματος. Επιστρέφεται αν η προσφυγή γίνει δεκτή εν όλω ή εν μέρει, ή αν η αρχή ανακαλέσει την πράξη πριν την απόφαση.

Πώς ασκείται

Κατατίθεται ηλεκτρονικά μέσω του ΕΣΗΔΗΣ, με τυποποιημένο έντυπο, και κοινοποιείται στους λοιπούς συμμετέχοντες, οι οποίοι μπορούν να παρέμβουν. Η αναθέτουσα αρχή διαβιβάζει τον φάκελο και τις απόψεις της στην ΕΑΔΗΣΥ. Η υπόθεση εξετάζεται από κλιμάκιο της Αρχής σε συζήτηση που ορίζεται μέσα σε 40 ημέρες από την κατάθεση, και η απόφαση εκδίδεται μέσα σε 20 ημέρες από τη συζήτηση. Στην πράξη υπολογίστε περίπου δύο μήνες.

Τι πετυχαίνει η προσφυγή

Όσο η προσφυγή είναι εκκρεμής η αρχή δεν μπορεί να υπογράψει τη σύμβαση. Η προθεσμία για την προσφυγή και η εκκρεμοδικία της κωλύουν αυτόματα την υπογραφή, χωρίς να χρειάζεται χωριστή αίτηση αναστολής. Αν η προσφυγή γίνει δεκτή, η ΕΑΔΗΣΥ ακυρώνει την πράξη και η αρχή υποχρεούται να συμμορφωθεί: να επαναλάβει την αξιολόγηση, να αποδεχθεί την προσφορά σας ή να τροποποιήσει τη διακήρυξη.

Μετά την ΕΑΔΗΣΥ

Όποιος δεν ικανοποιείται από την απόφαση της Αρχής, ο προσφεύγων ή η αναθέτουσα αρχή, μπορεί να ασκήσει αίτηση αναστολής και ακύρωσης ενώπιον του Διοικητικού Εφετείου της έδρας της αρχής, και για τις μεγαλύτερες συμβάσεις, με εκτιμώμενη αξία άνω των 15 εκατομμυρίων ευρώ, ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας (άρθρο 372). Η δικαστική προσφυγή δεν αναστέλλει από μόνη της την υπογραφή της σύμβασης, απαιτείται προσωρινή διαταγή ή απόφαση του δικαστηρίου.

Πότε αξίζει να προσφύγετε

Η προσφυγή κοστίζει το παράβολο, την αμοιβή δικηγόρου και δύο μήνες. Τα στατιστικά της Αρχής δείχνουν σημαντικό ποσοστό αποδοχής, ιδίως για προσφυγές κατά απόρριψης προσφορών για τυπικούς λόγους που μπορούσαν να συμπληρωθούν κατά το άρθρο 102, και για φωτογραφικές τεχνικές προδιαγραφές. Αντίθετα, προσφυγές κατά της αξιολόγησης ποιοτικών κριτηρίων ευδοκιμούν σπάνια, γιατί η Αρχή δεν υποκαθιστά την κρίση της επιτροπής. Πριν προσφύγετε, ζητήστε από την αρχή το πλήρες πρακτικό της επιτροπής και τις προσφορές των ανταγωνιστών, τα οποία έχετε δικαίωμα να δείτε.