Κατάτμηση

Ορισμός

Κατάτμηση είναι ο τεχνητός διαχωρισμός μιας ενιαίας προμήθειας, υπηρεσίας ή έργου σε περισσότερες μικρότερες συμβάσεις, με σκοπό ή αποτέλεσμα η καθεμία να πέσει κάτω από ένα όριο: το όριο της απευθείας ανάθεσης, το όριο υποχρεωτικής χρήσης του ΕΣΗΔΗΣ ή τα ευρωπαϊκά όρια. Το άρθρο 6 του ν. 4412/2016 απαγορεύει την επιλογή μεθόδου υπολογισμού της εκτιμώμενης αξίας με σκοπό την αποφυγή εφαρμογής του νόμου, και η απαγόρευση αυτή είναι από τις πιο συχνά επικαλούμενες σε προσφυγές και ελέγχους.

Πώς υπολογίζεται η εκτιμώμενη αξία

• Λαμβάνεται το συνολικό πληρωτέο ποσό χωρίς ΦΠΑ, μαζί με δικαιώματα προαίρεσης και παρατάσεις.
• Για συμβάσεις που χωρίζονται σε τμήματα, αθροίζεται η αξία όλων των τμημάτων. Αν το σύνολο ξεπερνά το όριο, κάθε τμήμα ακολουθεί τους κανόνες του συνόλου, με μικρές εξαιρέσεις για τμήματα κάτω των 80.000 ευρώ που δεν ξεπερνούν αθροιστικά το 20%.
• Για επαναλαμβανόμενες προμήθειες ή υπηρεσίες λαμβάνεται η συνολική αξία των συμβάσεων των δώδεκα προηγούμενων μηνών ή του οικονομικού έτους.
• Για συμβάσεις αόριστης διάρκειας ή άνω των 48 μηνών λαμβάνεται η μηνιαία αξία επί 48.
• Η αξία υπολογίζεται τη στιγμή της αποστολής της προκήρυξης ή της έναρξης της διαδικασίας.

Ο κανόνας είναι λειτουργικός, όχι τυπικός: ομοειδείς ανάγκες του ίδιου φορέα για την ίδια χρονική περίοδο θεωρούνται μία σύμβαση, ακόμη κι αν εξυπηρετούνται από διαφορετικές υπηρεσίες του.

Κατάτμηση και διαίρεση σε τμήματα

Η διαίρεση σε τμήματα (lots) είναι νόμιμη, μάλιστα ο νόμος την ενθαρρύνει για να διευκολύνει τις μικρές επιχειρήσεις, και η αρχή που δεν χωρίζει μια σύμβαση σε τμήματα οφείλει να αιτιολογήσει γιατί. Η διαφορά είναι ότι στη διαίρεση σε τμήματα η αξία υπολογίζεται στο σύνολο και η διαδικασία είναι μία, με χωριστή κατακύρωση ανά τμήμα. Στην κατάτμηση η αξία υπολογίζεται χωριστά και οι διαδικασίες είναι πολλές και απλούστερες. Το πρώτο ανοίγει την αγορά, το δεύτερο την κλείνει.

Τι σημαίνει για τον προμηθευτή

Αν βλέπετε έναν φορέα να αναθέτει απευθείας, κάθε λίγους μήνες, το ίδιο αντικείμενο στον ίδιο ή σε λίγους προμηθευτές, με αξίες λίγο κάτω από τα 30.000 ευρώ, έχετε πιθανώς μπροστά σας κατάτμηση. Οι συνέπειες για την αρχή είναι σοβαρές: ακυρότητα των συμβάσεων, καταλογισμός από το Ελεγκτικό Συνέδριο, πειθαρχικές ευθύνες. Ο ενδιαφερόμενος προμηθευτής μπορεί να το θέσει στην αρχή, να το καταγγείλει στην ΕΑΔΗΣΥ ή να προσβάλει τη σχετική ανάθεση. Ο κανόνας των δώδεκα μηνών στην απευθείας ανάθεση θεσπίστηκε ακριβώς για να περιορίσει το φαινόμενο.