Απευθείας ανάθεση: όρια, διαδικασία και πώς μπαίνετε στη λίστα των προσκαλούμενων

Τα όρια

Η απευθείας ανάθεση ρυθμίζεται στο άρθρο 118 του ν. 4412/2016, όπως αντικαταστάθηκε με τον ν. 4782/2021. Επιτρέπεται όταν η εκτιμώμενη αξία της σύμβασης, χωρίς ΦΠΑ, δεν υπερβαίνει τα παρακάτω ποσά.

Πάνω από τα 30.000 ευρώ και μέχρι τα ευρωπαϊκά όρια εφαρμόζεται η ανοικτή διαδικασία κάτω των ορίων μέσω ΕΣΗΔΗΣ, με ελάχιστη προθεσμία υποβολής 15 ημέρες. Ο συνοπτικός διαγωνισμός, που κάλυπτε παλαιότερα το διάστημα από 20.000 έως 60.000 ευρώ, καταργήθηκε από την 1η Σεπτεμβρίου 2021. Δεν υπάρχει πλέον ενδιάμεση απλοποιημένη διαδικασία.

Πώς γίνεται

1. Αίτημα και δέσμευση πίστωσηςΌπως σε κάθε δαπάνη, προηγείται πρωτογενές αίτημα και απόφαση ανάληψης υποχρέωσης. Αναρτώνται στο ΚΗΜΔΗΣ και στη Διαύγεια πριν από την πρόσκληση, και είναι το πρώτο σημείο όπου ένας προμηθευτής μπορεί να μάθει ότι έρχεται ανάθεση.
2. ΠρόσκλησηΗ αναθέτουσα αρχή απευθύνει πρόσκληση υποβολής προσφοράς σε έναν ή περισσότερους οικονομικούς φορείς της επιλογής της. Η πρόσκληση αναρτάται στο ΚΗΜΔΗΣ τουλάχιστον πέντε ημέρες πριν από την απόφαση ανάθεσης για προμήθειες και υπηρεσίες, και πέντε εργάσιμες ημέρες για έργα (άρθρο 120). Προσφορές από φορείς που δεν προσκλήθηκαν δεν λαμβάνονται υπόψη: η ανάρτηση σας ενημερώνει, δεν σας δίνει δικαίωμα συμμετοχής.
3. ΠροσφοράΥποβάλλεται εκτός ΕΣΗΔΗΣ, με τον τρόπο που ορίζει η πρόσκληση, συνήθως με email ή στο πρωτόκολλο του φορέα. Δεν απαιτείται ΕΕΕΣ ούτε εγγύηση συμμετοχής.
4. ΔικαιολογητικάΠριν την ανάθεση ζητούνται τα βασικά αποδεικτικά μη αποκλεισμού: απόσπασμα ποινικού μητρώου ή υπεύθυνη δήλωση για τα πρόσωπα που εκπροσωπούν την εταιρεία, φορολογική και ασφαλιστική ενημερότητα και τα έγγραφα νόμιμης εκπροσώπησης. Οι δυνητικοί λόγοι αποκλεισμού του άρθρου 73 δεν εξετάζονται.
5. Απόφαση ανάθεσης και σύμβασηΗ απόφαση αναρτάται στο ΚΗΜΔΗΣ. Χωρίς την ανάρτηση αυτή η σύμβαση είναι άκυρη. Για αξία πάνω από 2.500 ευρώ υπογράφεται έγγραφη σύμβαση, η οποία επίσης αναρτάται.

Οι περιορισμοί που πρέπει να ξέρετε

• Κανόνας των 12 μηνών. Μετά την υπογραφή της σύμβασης, ο ανάδοχος μιας απευθείας ανάθεσης, ή πρόσωπο που ελέγχεται από αυτόν, δεν μπορεί να συνάψει νέα σύμβαση απευθείας ανάθεσης με την ίδια αναθέτουσα αρχή για δώδεκα μήνες (άρθρο 118 παρ. 4). Σύμβαση κατά παράβαση του κανόνα είναι άκυρη. Αν συνεργάζεστε συστηματικά με έναν φορέα, το επόμενο βήμα είναι ο διαγωνισμός.
• Απαγόρευση κατάτμησης. Η αρχή δεν επιτρέπεται να σπάσει μια ενιαία ανάγκη σε κομμάτια κάτω των 30.000 ευρώ για να αποφύγει τον διαγωνισμό. Η εκτιμώμενη αξία υπολογίζεται για το σύνολο των ομοειδών αναγκών του έτους (άρθρο 6).
• Όριο 10% για έργα και μελέτες. Το σύνολο των απευθείας αναθέσεων έργων και μελετών μιας αρχής δεν μπορεί να ξεπερνά το 10% των σχετικών πιστώσεων του ετήσιου προϋπολογισμού της.
• Καμία εγγύηση συμμετοχής, εγγύηση καλής εκτέλεσης κατά περίπτωση. Στις απευθείας αναθέσεις δεν ζητείται εγγύηση συμμετοχής. Η εγγύηση καλής εκτέλεσης απαιτείται για συμβάσεις άνω των 30.000 ευρώ, οπότε στην πράξη αφορά μόνο έργα και μελέτες.

Πώς μπαίνετε στη λίστα των προσκαλούμενων

Στην απευθείας ανάθεση η αρχή διαλέγει ποιον θα ρωτήσει. Ο προμηθευτής που δεν είναι γνωστός στην υπηρεσία δεν προσκαλείται, όσο ανταγωνιστικός και αν είναι. Τρεις πρακτικές που δουλεύουν:

• Παρακολουθήστε τα αιτήματα, όχι τις προσκλήσεις. Το πρωτογενές αίτημα και η ανάληψη υποχρέωσης προηγούνται της πρόσκλησης. Όταν τα βλέπετε εγκαίρως, έχετε χρόνο να επικοινωνήσετε με την υπηρεσία και να ζητήσετε να συμπεριληφθείτε.
• Παρακολουθήστε τις προσκλήσεις στο ΚΗΜΔΗΣ. Οι προσκλήσεις αναρτώνται με πρόθεμα PROC τουλάχιστον πέντε ημέρες πριν από την ανάθεση. Δεν μπορείτε να υποβάλετε προσφορά χωρίς να έχετε προσκληθεί, μπορείτε όμως μέσα σε αυτό το διάστημα να επικοινωνήσετε με την υπηρεσία και να ζητήσετε να προσκληθείτε, και σε κάθε περίπτωση μαθαίνετε ποιος φορέας αγοράζει τι, για την επόμενη φορά.
• Χαρτογραφήστε τους φορείς που αγοράζουν με απευθείας ανάθεση. Ένας δήμος που κάθε χρόνο αναθέτει απευθείας πέντε συμβάσεις των 20.000 ευρώ στην κατηγορία σας είναι καλύτερος πελάτης από έναν διαγωνισμό των 100.000 με δέκα συμμετέχοντες.

Τα ευρωπαϊκά όρια 2026-2027

Πάνω από τα ευρωπαϊκά όρια η σύμβαση δημοσιεύεται και στο TED και ακολουθεί τους πλήρεις κανόνες των Οδηγιών. Τα όρια για τη διετία 2026-2027 ορίστηκαν με τους κατ' εξουσιοδότηση Κανονισμούς (ΕΕ) 2025/2150, 2025/2151 και 2025/2152 και ισχύουν από την 1η Ιανουαρίου 2026, χωρίς ΦΠΑ.

Για τους περισσότερους προμηθευτές το κρίσιμο νούμερο είναι τα 216.000 ευρώ: πάνω από αυτό ένας διαγωνισμός δήμου ή νοσοκομείου γίνεται ευρωπαϊκός, με 30 ημέρες ελάχιστη προθεσμία και υποχρεωτική δημοσίευση στο TED.