Οι νόμιμες προθεσμίες
Ο ν. 4152/2013 ενσωμάτωσε την Οδηγία 2011/7/ΕΕ για τις καθυστερήσεις πληρωμών στις εμπορικές συναλλαγές. Για τις δημόσιες αρχές ορίζει προθεσμία πληρωμής 30 ημερολογιακών ημερών από την παραλαβή του τιμολογίου ή, αν προηγείται διαδικασία παραλαβής, από την ολοκλήρωσή της. Για τους δημόσιους φορείς που παρέχουν υγειονομική περίθαλψη, δηλαδή τα νοσοκομεία, η προθεσμία είναι 60 ημέρες. Η σύμβαση μπορεί να ορίσει μικρότερη προθεσμία, όχι μεγαλύτερη, παρά μόνο κατ' εξαίρεση και με αντικειμενική αιτιολόγηση.
Η διαδρομή μιας πληρωμής
- Παράδοση και παραλαβήΠαραδίδετε τα είδη ή ολοκληρώνετε την υπηρεσία. Η επιτροπή παραλαβής της αρχής ελέγχει ποσοτικά και ποιοτικά και συντάσσει πρωτόκολλο παραλαβής. Στα έργα αντίστοιχο ρόλο έχουν οι πιστοποιήσεις και οι λογαριασμοί. Χωρίς πρωτόκολλο η πληρωμή δεν κινείται, και οι επιτροπές συνεδριάζουν όποτε συνεδριάζουν.
- ΤιμολόγιοΕκδίδετε ηλεκτρονικό τιμολόγιο μέσω πιστοποιημένου παρόχου, με τον ΑΔΑΜ της σύμβασης στο πεδίο αναφοράς σύμβασης. Λάθος ή ελλιπής ΑΔΑΜ σημαίνει απόρριψη στο Κέντρο Διαλειτουργικότητας και επανέκδοση. Λεπτομέρειες στον οδηγό για την ηλεκτρονική τιμολόγηση προς το δημόσιο.
- ΔικαιολογητικάΤο άρθρο 200 του ν. 4412/2016 ορίζει τα ελάχιστα: πρωτόκολλο οριστικής παραλαβής, αποδεικτικό εισαγωγής στην αποθήκη για προμήθειες, τιμολόγιο, φορολογική και ασφαλιστική ενημερότητα. Οι ενημερότητες πρέπει να ισχύουν κατά την πληρωμή, όχι κατά την υποβολή. Η σύμβαση μπορεί να ζητά επιπλέον έγγραφα.
- Εκκαθάριση και ένταλμαΗ οικονομική υπηρεσία εκκαθαρίζει τη δαπάνη, υπολογίζει τις κρατήσεις και εκδίδει χρηματικό ένταλμα. Για ορισμένους φορείς μεσολαβεί έλεγχος από την Ενιαία Αρχή Πληρωμών ή τον επίτροπο του Ελεγκτικού Συνεδρίου, πάνω από συγκεκριμένα ποσά.
- Εντολή πληρωμής στο ΚΗΜΔΗΣΗ εντολή πληρωμής καταχωρίζεται στο ΚΗΜΔΗΣ με πρόθεμα PAY και το ποσό εκταμιεύεται. Η καταχώριση αυτή είναι που κάνει τον πραγματικό χρόνο πληρωμής κάθε φορέα μετρήσιμο από τρίτους.
Οι κρατήσεις στο τιμολόγιο
Το ποσό που εισπράττετε είναι μικρότερο από το ποσό του τιμολογίου. Οι συνηθέστερες κρατήσεις για προμήθειες και υπηρεσίες:
| Κράτηση | Ποσοστό | Βάση | Σημείωση |
|---|---|---|---|
| Παρακράτηση φόρου εισοδήματος (άρθρο 64 ν. 4172/2013) | 4% προμήθειες, 8% υπηρεσίες, 3% τεχνικά έργα | Καθαρή αξία | Συμψηφίζεται με τον φόρο εισοδήματος της χρήσης. Δεν είναι κόστος, είναι προπληρωμή φόρου. |
| Κράτηση υπέρ ΕΑΔΗΣΥ (άρθρο 350 ν. 4412/2016) | 0,1% | Καθαρή αξία | Πλέον χαρτοσήμου 3% και ΟΓΑ 20% επί του χαρτοσήμου. Πραγματικό κόστος. |
| Ποινικές ρήτρες | Κατά τη σύμβαση | Αξία εκπρόθεσμου τμήματος | Μόνο σε καθυστέρηση παράδοσης. |
| Κρατήσεις έργων | Διάφορες | Πιστοποίηση | Στα δημόσια έργα προστίθενται ειδικές κρατήσεις υπέρ ταμείων και ασφαλιστικών οργανισμών. |
Ο ΦΠΑ καταβάλλεται κανονικά από την αρχή. Η παρακράτηση φόρου δεν εφαρμόζεται σε πληρωμές κάτω από 150 ευρώ.
Τόκοι υπερημερίας
Αν η αρχή δεν πληρώσει μέσα στην προθεσμία, οφείλει τόκο υπερημερίας από την επομένη της λήξης της, αυτόματα και χωρίς να χρειάζεται όχληση, εφόσον ο ανάδοχος έχει εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του. Το επιτόκιο είναι το επιτόκιο αναφοράς της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας που ισχύει την 1η Ιανουαρίου ή την 1η Ιουλίου κάθε έτους, προσαυξημένο κατά οκτώ ποσοστιαίες μονάδες. Ο δανειστής δικαιούται επιπλέον κατ' αποκοπή αποζημίωση 40 ευρώ για τα έξοδα είσπραξης. Στην πράξη λίγοι ανάδοχοι διεκδικούν τόκους από πελάτη με τον οποίο θέλουν να συνεχίσουν να δουλεύουν, αλλά το δικαίωμα υπάρχει και μπορεί να ασκηθεί με αγωγή ή διαταγή πληρωμής.
Πόσο αργεί στην πράξη
Οι ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις της γενικής κυβέρνησης προς τρίτους κινούνταν το 2026 μεταξύ 3 και 3,7 δισεκατομμυρίων ευρώ σύμφωνα με τα μηνιαία δελτία του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, με τα νοσοκομεία να αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος, περίπου 1,6 δισεκατομμύρια. Ο μέσος όρος όμως κρύβει τη διακύμανση: υπουργεία και μεγάλες περιφέρειες πληρώνουν συχνά μέσα στις προθεσμίες, ενώ ορισμένα νοσοκομεία και δήμοι με οικονομικά προβλήματα καθυστερούν πολλούς μήνες.
Το ΚΗΜΔΗΣ επιτρέπει να μετρήσετε τη διαφορά. Για κάθε σύμβαση υπάρχει η ημερομηνία υπογραφής (SYMV) και οι ημερομηνίες των εντολών πληρωμής (PAY). Η απόσταση ανάμεσά τους, σε δείγμα συμβάσεων του ίδιου φορέα, είναι ο πραγματικός χρόνος πληρωμής του. Ένας προμηθευτής που τιμολογεί με περιθώριο 5% δεν αντέχει εννέα μήνες καθυστέρηση. Το κόστος χρηματοδότησης της καθυστέρησης πρέπει να μπει στην τιμή, ή η προσφορά να μη γίνει.
Το προφίλ κάθε αναθέτουσας αρχής στην πλατφόρμα της GOVADI περιλαμβάνει τι πληρώθηκε πραγματικά και πότε, από τις εντολές πληρωμής του ΚΗΜΔΗΣ. Η αξία της σύμβασης και το ταμειακό αποτέλεσμα εμφανίζονται δίπλα δίπλα, ώστε να ξέρετε πριν από την προσφορά πόσο γρήγορα πληρώνει ο φορέας.
Συχνές ερωτήσεις
Σε πόσες ημέρες πρέπει να πληρώσει το δημόσιο;
Σε 30 ημερολογιακές ημέρες από την παραλαβή του τιμολογίου ή την ολοκλήρωση της παραλαβής, και σε 60 ημέρες για τους φορείς υγείας, σύμφωνα με τον ν. 4152/2013 που ενσωμάτωσε την Οδηγία 2011/7/ΕΕ.
Τι κρατήσεις γίνονται στο τιμολόγιο προς το δημόσιο;
Παρακράτηση φόρου εισοδήματος 4% για προμήθειες, 8% για υπηρεσίες και 3% για τεχνικά έργα επί της καθαρής αξίας, η οποία συμψηφίζεται με τον φόρο της χρήσης, και κράτηση 0,1% υπέρ ΕΑΔΗΣΥ με χαρτόσημο. Στα έργα προστίθενται ειδικές κρατήσεις.
Δικαιούμαι τόκους για την καθυστέρηση του δημοσίου;
Ναι. Ο τόκος υπερημερίας οφείλεται αυτόματα από την επομένη της λήξης της προθεσμίας, με επιτόκιο το επιτόκιο αναφοράς της ΕΚΤ πλέον οκτώ ποσοστιαίων μονάδων, μαζί με κατ αποκοπή αποζημίωση 40 ευρώ για έξοδα είσπραξης.
Τι δικαιολογητικά χρειάζονται για να πληρωθώ;
Πρωτόκολλο οριστικής παραλαβής, αποδεικτικό εισαγωγής στην αποθήκη για προμήθειες, το τιμολόγιο και φορολογική και ασφαλιστική ενημερότητα σε ισχύ κατά την πληρωμή, σύμφωνα με το άρθρο 200 του ν. 4412/2016. Η σύμβαση μπορεί να ζητά και άλλα.
Πώς μαθαίνω πόσο γρήγορα πληρώνει ένας φορέας;
Από το ΚΗΜΔΗΣ, συγκρίνοντας την ημερομηνία της σύμβασης με τις ημερομηνίες των εντολών πληρωμής της σε δείγμα συμβάσεων. Η πλατφόρμα της GOVADI κάνει αυτόν τον υπολογισμό για κάθε αναθέτουσα αρχή.