Εγγυητικές επιστολές: συμμετοχής, καλής εκτέλεσης, προκαταβολής

Τα τρία είδη

Ο ν. 4412/2016 (άρθρο 72, όπως αντικαταστάθηκε με τον ν. 4782/2021) προβλέπει τρεις εγγυήσεις. Όλες υπολογίζονται επί της εκτιμώμενης αξίας της σύμβασης χωρίς ΦΠΑ, όχι επί της προσφοράς σας. Η αλλαγή αυτή έγινε το 2021 ακριβώς για να μην ευνοούνται οι πολύ χαμηλές προσφορές με μικρότερες εγγυήσεις.

Εγγύηση συμμετοχής

Κατατίθεται με την προσφορά, στον υποφάκελο των δικαιολογητικών συμμετοχής, και εξασφαλίζει την αρχή ότι ο προσφέρων δεν θα αποσύρει την προσφορά του και ότι, αν κερδίσει, θα υπογράψει τη σύμβαση. Το ύψος της ορίζεται στη διακήρυξη σε συγκεκριμένο ποσό, αριθμητικώς και ολογράφως, και δεν μπορεί να ξεπερνά το 2% της εκτιμώμενης αξίας. Αν η σύμβαση χωρίζεται σε τμήματα, η εγγύηση αντιστοιχεί στα τμήματα για τα οποία προσφέρετε.

Δεν απαιτείται σε πέντε περιπτώσεις που ορίζει ρητά ο νόμος: συμφωνίες-πλαίσιο, δυναμικά συστήματα αγορών, απευθείας ανάθεση, επιλογή από κατάλογο και επιλογή από ηλεκτρονικό κατάλογο. Σε κάθε άλλη διαδικασία, δηλαδή σε κάθε ανοικτό διαγωνισμό πάνω από 30.000 ευρώ, απαιτείται εκτός αν η διακήρυξη ορίζει διαφορετικά.

Διάρκεια. Πρέπει να ισχύει τουλάχιστον 30 ημέρες μετά τη λήξη του χρόνου ισχύος της προσφοράς. Αν η διακήρυξη ζητά ισχύ προσφοράς δώδεκα μηνών, η εγγυητική πρέπει να ισχύει δεκατρείς. Εγγυητική με μικρότερη διάρκεια απορρίπτεται και μαζί της η προσφορά. Αν η διαδικασία καθυστερήσει, η αρχή ζητά παράταση της προσφοράς και της εγγυητικής, και όποιος δεν παρατείνει αποχωρεί.

Επιστροφή. Στον ανάδοχο επιστρέφεται όταν καταθέσει την εγγύηση καλής εκτέλεσης. Στους υπόλοιπους προσφέροντες επιστρέφεται μετά την άπρακτη πάροδο των προθεσμιών για προσφυγή ή μετά την οριστική απόρριψή τους. Στην πράξη σημαίνει ότι το κεφάλαιο μένει δεσμευμένο για μήνες, και το κόστος αυτό πρέπει να μπει στην τιμολόγηση.

Κατάπτωση. Καταπίπτει υπέρ της αρχής αν ο προσφέρων αποσύρει την προσφορά του, αν ως προσωρινός ανάδοχος δεν προσκομίσει τα δικαιολογητικά κατακύρωσης ή προσκομίσει ανακριβή, ή αν δεν προσέλθει να υπογράψει τη σύμβαση.

Εγγύηση καλής εκτέλεσης

Κατατίθεται από τον ανάδοχο πριν ή κατά την υπογραφή της σύμβασης και καλύπτει την εκπλήρωση των συμβατικών υποχρεώσεων. Είναι 4% της εκτιμώμενης αξίας χωρίς ΦΠΑ για προμήθειες και υπηρεσίες και 5% για έργα και μελέτες. Για συμφωνίες-πλαίσιο υπολογίζεται σε 0,5% της συνολικής αξίας. Για συμβάσεις έως 30.000 ευρώ η αρχή μπορεί να μην την απαιτήσει, οπότε στις απευθείας αναθέσεις προμηθειών και υπηρεσιών συνήθως δεν ζητείται.

Επιστρέφεται μετά την οριστική ποσοτική και ποιοτική παραλαβή του συνόλου του αντικειμένου. Σε συμβάσεις με τμηματικές παραδόσεις μπορεί να αποδεσμεύεται σταδιακά, αναλογικά με το τμήμα που παραλήφθηκε, εφόσον το προβλέπει η διακήρυξη. Καταπίπτει σε περίπτωση έκπτωσης του αναδόχου ή για την είσπραξη ποινικών ρητρών που ο ανάδοχος δεν καταβάλλει.

Εγγύηση προκαταβολής

Όταν η σύμβαση προβλέπει προκαταβολή, ο ανάδοχος καταθέτει εγγύηση ισόποση με την προκαταβολή. Η προκαταβολή είναι έντοκη, με επιτόκιο που ορίζει ο Υπουργός Οικονομικών, και συμψηφίζεται με τις πληρωμές. Η εγγύηση αποδεσμεύεται σταδιακά όσο συμψηφίζεται η προκαταβολή.

Ποιος τις εκδίδει

• Τράπεζες και χρηματοδοτικά ιδρύματα που λειτουργούν νόμιμα σε κράτος μέλος της ΕΕ ή του ΕΟΧ, ή σε τρίτη χώρα που έχει υπογράψει τη Συμφωνία για τις Δημόσιες Συμβάσεις του ΠΟΕ.
• Ασφαλιστικές επιχειρήσεις με άδεια για τον κλάδο εγγυήσεων, κατά τον ν. 4364/2016.
• Το ΤΜΕΔΕ, το Ταμείο Μηχανικών Εργοληπτών Δημοσίων Έργων, για τα μέλη του, με ηλεκτρονική έκδοση.
• Το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων, με γραμμάτιο σύστασης παρακαταθήκης του ποσού σε μετρητά.

Οι εγγυητικές που εκδίδονται ηλεκτρονικά υποβάλλονται ως ηλεκτρονικό αρχείο στο ΕΣΗΔΗΣ. Οι έντυπες υποβάλλονται σε ψηφιακό αντίγραφο στο ΕΣΗΔΗΣ και το πρωτότυπο προσκομίζεται στην αρχή μέσα στην προθεσμία που ορίζει η διακήρυξη, συνήθως τρεις εργάσιμες ημέρες. Η αρχή επικοινωνεί με τον εκδότη για να επαληθεύσει τη γνησιότητα.

Τι πρέπει να γράφει

Οι διακηρύξεις της ΕΑΔΗΣΥ περιλαμβάνουν υπόδειγμα εγγυητικής και οι τράπεζες το γνωρίζουν. Τα στοιχεία που ελέγχει η επιτροπή είναι: ο εκδότης και η ημερομηνία έκδοσης, ο αριθμός της εγγυητικής, η αναθέτουσα αρχή προς την οποία απευθύνεται, ο οικονομικός φορέας υπέρ του οποίου εκδίδεται (και όλα τα μέλη σε περίπτωση ένωσης), το ποσό, ο τίτλος και ο αριθμός της διακήρυξης ή της σύμβασης, η διάρκεια ισχύος, η παραίτηση του εκδότη από την ένσταση διζήσεως και η δέσμευση για καταβολή εντός πέντε ημερών από απλή έγγραφη ειδοποίηση. Λάθος όνομα αρχής ή λάθος αριθμός διακήρυξης είναι λόγος απόρριψης που δεν διορθώνεται εκ των υστέρων.

Το κόστος

Οι τράπεζες χρεώνουν προμήθεια που υπολογίζεται σε ετήσια βάση επί του ποσού της εγγυητικής και συχνά ζητούν εξασφάλιση με δέσμευση κατάθεσης, ιδίως από μικρές εταιρείες. Το ΤΜΕΔΕ είναι συνήθως φθηνότερο για τους μηχανικούς. Το Ταμείο Παρακαταθηκών απαιτεί κατάθεση του πλήρους ποσού σε μετρητά. Για μια εταιρεία που συμμετέχει σε δέκα διαγωνισμούς τον χρόνο με μέση αξία 200.000 ευρώ, οι εγγυήσεις συμμετοχής δεσμεύουν έως 40.000 ευρώ σε πιστωτικά όρια για μήνες. Αυτός είναι ένας ακόμη λόγος να επιλέγετε σε ποιους διαγωνισμούς συμμετέχετε.