Δύο νομικά καθεστώτα, όχι ένα
Το ίδιο υπουργείο αγοράζει με δύο διαφορετικά πλαίσια, ανάλογα με το τι αγοράζει.
| Καθεστώς | Τι καλύπτει | Τι σημαίνει για τον προμηθευτή |
|---|---|---|
| ν. 4412/2016, ο γενικός νόμος | Ό,τι δεν είναι στρατιωτικού χαρακτήρα: τρόφιμα, καύσιμα, ιματισμός, καθαριότητα, πληροφορική γραφείου, κτιριακά, υγειονομικό υλικό | Κανονικός διαγωνισμός σε ΚΗΜΔΗΣ και ΕΣΗΔΗΣ, όπως κάθε άλλος φορέας. Εδώ βρίσκεται ο μεγαλύτερος αριθμός ευκαιριών για μη αμυντικές εταιρείες |
| ν. 3978/2011, ο αμυντικός νόμος | Στρατιωτικός εξοπλισμός, ευαίσθητο υλικό και οι σχετικές υπηρεσίες, κατά την Οδηγία 2009/81/ΕΚ | Ειδικοί κανόνες: δυνατότητα κλειστής διαδικασίας, απαιτήσεις ασφάλειας πληροφοριών και εφοδιασμού, περιορισμένος κύκλος συμμετεχόντων |
| Άρθρο 346 ΣΛΕΕ | Συμβάσεις που αφορούν ουσιώδη συμφέροντα ασφαλείας της χώρας | Εξαίρεση από τους ενωσιακούς κανόνες. Δεν δημοσιεύονται με τον συνήθη τρόπο και συχνά δεν είναι ορατές καθόλου |
Η πρακτική συνέπεια: όποιος πουλά τρόφιμα, υπηρεσίες ή εμπορικό εξοπλισμό στις ένοπλες δυνάμεις κινείται στον κόσμο του ν. 4412 και βλέπει τους διαγωνισμούς όπως παντού. Όποιος πουλά οπλικά συστήματα κινείται σε εντελώς άλλο περιβάλλον, όπου η πρόσβαση προηγείται της προκήρυξης.
Ποιοι αγοράζουν
- ΓΔΑΕΕ, η Γενική Διεύθυνση Αμυντικών Εξοπλισμών και Επενδύσεων του ΥΠΕΘΑ. Διαχειρίζεται τα μεγάλα εξοπλιστικά προγράμματα και τις διακρατικές συμφωνίες.
- Τα Γενικά Επιτελεία και οι υπηρεσίες εφοδιασμού τους: ΓΕΣ, ΓΕΝ και ΓΕΑ, καθένα με δικές του διευθύνσεις προμηθειών για τις ανάγκες του κλάδου.
- Μονάδες και σχηματισμοί με αποκεντρωμένη αρμοδιότητα για μικρές τοπικές ανάγκες, συνήθως με απευθείας ανάθεση.
- Στρατιωτικά νοσοκομεία όπως το 401 ΓΣΝΑ, το ΝΙΜΤΣ και το Ναυτικό Νοσοκομείο. Αγοράζουν υγειονομικό υλικό με λογική πολύ κοντινή στα νοσοκομεία του ΕΣΥ, αλλά με δικές τους υπηρεσίες προμηθειών.
- Τα Μετοχικά Ταμεία και οι λοιποί εποπτευόμενοι φορείς, που είναι χωριστά νομικά πρόσωπα με δικούς τους διαγωνισμούς.
Οι κωδικοί CPV της άμυνας
- 35 Εξοπλισμός ασφαλείας, πυρόσβεσης, αστυνομίας και άμυνας. Ο κατεξοχήν αμυντικός κωδικός: οπλικά συστήματα, πυρομαχικά, προστατευτικός εξοπλισμός, οχήματα ασφαλείας.
- 15 Τρόφιμα και 55 Υπηρεσίες εστίασης. Η σίτιση μονάδων είναι από τους μεγαλύτερους και πιο σταθερούς διαγωνισμούς του κλάδου, με ν. 4412.
- 09 Καύσιμα. Μεγάλες ποσότητες, συχνά με συμφωνίες-πλαίσιο.
- 18 Ιματισμός και υπόδηση. Στολές, αρβύλες, εξάρτυση. Παραδοσιακά τομέας της ελληνικής βιομηχανίας.
- 50 Υπηρεσίες επισκευής και συντήρησης. Συντήρηση οχημάτων, πλοίων, αεροσκαφών και εγκαταστάσεων. Μεγάλη και συνεχής κατηγορία.
- 33 Ιατρικές συσκευές και φάρμακα για τα στρατιωτικά νοσοκομεία και την υγειονομική υπηρεσία.
- 34 Εξοπλισμός μεταφορών, 45 κατασκευαστικές εργασίες για στρατόπεδα και υποδομές, 30 και 48 πληροφορική.
Οι ιδιαιτερότητες που πρέπει να ξέρετε
- Ασφάλεια πληροφοριών. Στις συμβάσεις του ν. 3978/2011 ζητείται συχνά διαβάθμιση προσωπικού και εγκαταστάσεων. Η πιστοποίηση δεν αποκτάται μέσα στις προθεσμίες ενός διαγωνισμού, οπότε είναι προϋπόθεση εισόδου και όχι δικαιολογητικό.
- Ασφάλεια εφοδιασμού. Ζητείται δέσμευση ότι θα μπορείτε να παραδίδετε και να υποστηρίζετε το υλικό σε συνθήκες κρίσης, συχνά με εγγυήσεις διαθεσιμότητας ανταλλακτικών για πολλά χρόνια.
- Μακρύς κύκλος, μεγάλη διάρκεια. Τα εξοπλιστικά προγράμματα προετοιμάζονται για χρόνια και υλοποιούνται σε βάθος δεκαετίας. Ο εμπορικός κύκλος δεν ξεκινά από την προκήρυξη.
- Μη δημοσιευμένες συμβάσεις. Ό,τι υπάγεται στο άρθρο 346 ΣΛΕΕ δεν ακολουθεί τη συνήθη δημοσιότητα. Η απουσία ενός διαγωνισμού από το ΚΗΜΔΗΣ δεν σημαίνει ότι δεν έγινε.
- Η μη αμυντική πλευρά είναι προσβάσιμη. Τρόφιμα, ιματισμός, καύσιμα, καθαριότητα, συντηρήσεις και πληροφορική προκηρύσσονται κανονικά σε ΚΗΜΔΗΣ και ΕΣΗΔΗΣ. Για τις περισσότερες εταιρείες αυτή είναι η πραγματική αγορά.
Πού δημοσιεύονται
Οι συμβάσεις που υπάγονται στον ν. 4412/2016 καταχωρίζονται στο ΚΗΜΔΗΣ και διεξάγονται στο ΕΣΗΔΗΣ πάνω από τα 30.000 ευρώ, ακριβώς όπως κάθε άλλος φορέας. Οι συμβάσεις του ν. 3978/2011 δημοσιεύονται στο TED όταν υπερβαίνουν τα κατώφλια της Οδηγίας 2009/81/ΕΚ, και οι φορείς διατηρούν δικές τους σελίδες προκηρύξεων. Οι αποφάσεις αναρτώνται στη Διαύγεια, με εξαίρεση όσες έχουν διαβαθμισμένο περιεχόμενο.
Η πλατφόρμα της GOVADI παρακολουθεί το ΥΠΕΘΑ, τα Γενικά Επιτελεία, τα στρατιωτικά νοσοκομεία και τους εποπτευόμενους φορείς ως χωριστές αναθέτουσες αρχές, με έμφαση στις συμβάσεις του ν. 4412 που είναι και οι προσβάσιμες για τις περισσότερες εταιρείες: σίτιση, καύσιμα, ιματισμός, συντηρήσεις και πληροφορική.
Συχνές ερωτήσεις
Ποιος νόμος ισχύει για τις προμήθειες των ενόπλων δυνάμεων;
Εξαρτάται από το αντικείμενο. Ο ν. 3978/2011, που ενσωματώνει την Οδηγία 2009/81/ΕΚ, ισχύει για στρατιωτικό εξοπλισμό και ευαίσθητο υλικό. Για όλα τα υπόλοιπα, όπως τρόφιμα, καύσιμα, ιματισμό, καθαριότητα και πληροφορική, ισχύει ο γενικός ν. 4412/2016 με τις συνήθεις διαδικασίες.
Τι σημαίνει το άρθρο 346 ΣΛΕΕ για έναν προμηθευτή;
Επιτρέπει σε κράτος μέλος να εξαιρεί από τους ενωσιακούς κανόνες συμβάσεις που αφορούν ουσιώδη συμφέροντα ασφαλείας του. Στην πράξη σημαίνει ότι ορισμένες αμυντικές συμβάσεις δεν δημοσιεύονται με τον συνήθη τρόπο, οπότε η απουσία τους από τα δημόσια μητρώα δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν.
Μπορεί μια εταιρεία χωρίς αμυντική εμπειρία να πουλήσει στις ένοπλες δυνάμεις;
Ναι, και εκεί βρίσκεται ο μεγαλύτερος αριθμός ευκαιριών. Σίτιση μονάδων, καύσιμα, ιματισμός, καθαριότητα, συντήρηση εγκαταστάσεων και πληροφορική προκηρύσσονται με τον ν. 4412/2016 και δημοσιεύονται κανονικά σε ΚΗΜΔΗΣ και ΕΣΗΔΗΣ.
Τι είναι η ασφάλεια εφοδιασμού σε έναν αμυντικό διαγωνισμό;
Είναι η δέσμευση του προμηθευτή ότι θα μπορεί να παραδίδει και να υποστηρίζει το υλικό ακόμη και σε συνθήκες κρίσης ή σύγκρουσης. Συνήθως μεταφράζεται σε εγγυήσεις διαθεσιμότητας ανταλλακτικών για πολλά χρόνια και σε δεσμεύσεις για τη γραμμή παραγωγής.
Χρειάζεται διαβάθμιση ασφαλείας για να συμμετάσχω;
Για τις συμβάσεις του ν. 3978/2011 που αφορούν διαβαθμισμένες πληροφορίες, ναι. Η διαβάθμιση προσωπικού και εγκαταστάσεων απαιτεί χρόνο και δεν αποκτάται μέσα στις προθεσμίες ενός διαγωνισμού, οπότε πρέπει να υπάρχει πριν. Για τις συμβάσεις του ν. 4412 δεν απαιτείται.